ЕТЕ БАЖА - СЕМЬ СВОЯКОВ

Сказ о семерых свояках
В тридевятом царстве, в тридесятом государстве,
Где река течёт по камню, где заря встаёт в ковре,
Где невесты в белых платьях, а женихи — в чёрном бархате,
Собрались семь свояков — семь родных на одной горе.

Не по крови, не по роду, не по грамоте, не по сабле —
По жене, по тётке, по сестре, по свадьбе, по столу.
Как семь рек в одной дороге, как семь вёсен у одной реки,
Как семь судеб на одном пороге — собрались в одну семью.

Первый — в тюбетейке, седой, как дуб, что стоял под грозой.
Он не воин, но в нём — сила. Он не князь, но в нём — закон.
Он молчит — и в этом молчанье гром гремит, как в старину.
Он не скажет. Но всё — в нём. И на нём — стоит род.

Второй — в рубашке с пальмой, как купец из заморских стран.
Он не видел моря, может, но душа его — там, вдали.
Он смеётся — и смех, как прибой, и волна, и белый песок.
Он мечтает. И эта мечта — как парус, как ветер, как рок.

Третий — в клетке, как поле весной, как пахарь, что сеет рожь.
Он серьёзен. Он держит покой. Он не спросит. Он просто стоит.
И от этого мир — не сгорит. И от этого дом — стоит.
Он — опора. Он — камень. Он — тот, на кого всё глядит.

Четвёртый — с прямой спиной, как писарь, что пишет указ.
Он считает года, как вино. Он не пьёт. Он хранит. Он — закон.
Он — как молоток, что вбит в потолок, чтоб держалась крыша.
Он не скажет. Но всё — в нём. И на нём — стоит тишина.

Пятый — молчит, но в глазах — тепло, как в печи, что топится в ночь.
Он не спросит, не осудит, не уйдёт.
Он — как вечер, что приходит после дня.
Он — как память, что хранит и бережёт.

Шестой — улыбается, как светло, как заря, что встаёт над селом.
Он — как утро, что приходит после тьмы.
Он не скажет. Но в нём — свет. И в этом свете — мы.
Он — как песня, что поётся за столом.

Седьмой — усатый, старше всех, он видел больше, чем сказал.
Но взгляд его — как зима, тёплая, своя, родная.
Он — как корень, что держит дерево.
Он — как память, что не умирает.

А как кончился тот праздник, как разъехались по домам,
Как погасли свечи в зале, как остыл на столе самовар,
Осталась память — как река, что не уходит в океан,
Осталась песня — как заря, что не погаснет никогда.

Четвёртый сел за стол, достал бумаги и перо.
Он считал года, как вино. Он хранил, как закон.
Он записал всё: кто был, кто ушёл, кто придёт.
Чтоб помнили. Чтоб знали. Чтоб не забыли род.

И знаешь, что осталось после?
Не кровь. Не память. Не долги.
А то, что свела их одна
Большая родня — как река.
Семья. Свояки. Свои.
Мужья сестёр, тёток, родни.

Они ушли — и мир стоит.
Они молчат — и гром молчит.
Они уйдут — и снег сойдёт.
Но кто-то снова их сведёт.

Вот и сказке конец, а кто слушал — молодец.
А кто не слушал — тот сам себе враг.
Потому что семья — это тоже сказка.
А сказка — это тоже семья.

**ЕТЕ БАЖА**

Утыҙ туғыҙынсы батшалыҡта, утыҙынсы дәүләттә,
Ҡайҙа йылға таш буйлап аға, ҡайҙа таң келәмдә баҫа,
Ҡайҙа кәләштәр аҡ күлдәктә, ә кейәүҙәр ҡара бәрхәттә,
Йыйылды ете бажа — ете туған бер тауҙа.

Ҡан буйынса түгел, нәҫел буйынса түгел, грамота буйынса түгел, ҡылыс буйынса түгел —
Ҡатын буйынса, апай буйынса, һеңле буйынса, туй буйынса, өҫтәл буйынса.
Ете йылға бер юлда кеүек, ете яҙ бер йылғала кеүек,
Ете яҙмыш бер тупһала кеүек — бер ғаиләгә йыйылдылар.

Беренсеһе — түбәтәйҙә, дауыл аҫтында торған имән кеүек аҡһыл.
Ул һуғышсы түгел, ләкин унда — көс. Ул кенәз түгел, ләкин унда — ҡанун.
Ул өндәшмәй — һәм был тынлыҡта күк күкрәүе гөрләй, боронғо замандағы кеүек.
Ул әйтмәйәсәк. Ләкин барыһы — унда. Һәм уның өҫтөндә — нәҫел тора.

Икенсеһе — пальмалы күлдәктә, сит илдәрҙән килгән сауҙагәр кеүек.
Ул диңгеҙҙе күрмәгәндер, бәлки, ләкин йәне — унда, алыҫта.
Ул көлә — һәм көлөү, ҡалҡыу кеүек, һәм тулҡын, һәм аҡ ҡом.
Ул хыяллана. Һәм был хыял — елкән кеүек, ел кеүек, яҙмыш кеүек.

Өсөнсөһө — көртлөктә, яҙғы баҫыу кеүек, арыш сәскән һабансы кеүек.
Ул етди. Ул тыныслыҡ тота. Ул һорамай. Ул ябай тора.
Һәм бынан донъя — янмай. Һәм бынан өй — тора.
Ул — терәк. Ул — таш. Ул — барыһы ҡараған кеше.

Дүртенсеһе — тура арҡалы, указ яҙған писарь кеүек.
Ул йылдарҙы шарап кеүек һанай. Ул эсмәй. Ул һаҡлай. Ул — ҡанун.
Ул — түшәмгә ҡағылған сүкеш кеүек, ҡыйыҡ тотор өсөн.
Ул әйтмәйәсәк. Ләкин барыһы — унда. Һәм уның өҫтөндә — тынлыҡ тора.

Бишенсеһе — өндәшмәй, ләкин күҙҙәрендә — йылылыҡ, төндә янған мейес кеүек.
Ул һорамай, хөкөм итмәй, китмәй.
Ул — кис кеүек, көндән һуң килә.
Ул — хәтер кеүек, һаҡлай һәм ҡәҙерләй.

Алтынсыһы — йылмая, яҡты кеүек, ауыл өҫтөндә баҫҡан таң кеүек.
Ул — иртә кеүек, ҡараңғылыҡтан һуң килә.
Ул әйтмәй. Ләкин унда — яҡтылыҡ. Һәм был яҡтылыҡта — беҙ.
Ул — өҫтәл артында йырланған йыр кеүек.

Етенсеһе — мыйыҡлы, барыһынан өлкән, ул әйткәненән күберәк күргән.
Ләкин ҡарашы — ҡыш кеүек, йылы, үҙеңдеке, тыуған.
Ул — тамыр кеүек, ағасты тота.
Ул — хәтер кеүек, үлмәй...

Ә байрам бөткәс, өйҙәренә таралғас,
Залда шәмдәр һүнгәс, өҫтәлдә самовар һыуынғас,
Хәтер ҡалды — йылға кеүек, океанға китмәй,
Йыр ҡалды — таң кеүек, бер ҡасан да һүнмәй.

Ә дүртенсеһе бажа ҡайткас өҫтәл артына ултырҙы,
Ҡағыҙҙар һәм ҡәләм сығарҙы.
Ул йылдарҙы шарап кеүек һананы. Ул һаҡланы, ҡанун кеүек.
Ул барыһын яҙҙы: кем ине, кем китте, кем киләсәк.
Иҫләр өсөн. Белер өсөн. Нәҫелде онотмаҫ өсөн.

Һәм беләһеңме, артынан нимә ҡалды?
Ҡан түгел. Хәтер түгел. Бурыстар түгел.
Ә уларҙы берләштергән нәмә —
Ҙур туғанлыҡ — йылға кеүек.
Ғаилә. Бажалар. Үҙҙәре.
Һеңлеләрҙең ирҙәре, апайҙарҙың, туғандарҙың.

Улар китте — һәм донъя тора.
Улар өндәшмәй — һәм күк өндәшмәй.
Улар китер — һәм ҡар ирей.
Ләкин кемдер уларҙы тағы йыйыр.

Бына әкиәт бөттө, кем тыңланы — маладис.
Ә кем тыңламаны — ул үҙенә үҙе дошман.
Сөнки ғаилә — был да әкиәт.
Ә әкиәт — был да ғаилә.
Һәм йыйылыр кем бар саҡта —
Өҫтәл дә булыр. Һәм туғандар ҙа булыр.